Muzeum Zagłębia w Będzinie zaprasza na wystawę, która została przywieziona z Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Ekspozycja prezentuje wyroby rzemiosła artystycznego - kobierce, odzież, biżuterię, wyroby metalowe i drewniane, pochodzące z terenów Wyżyny Irańskiej - Afganistanu, Pakistanu i Iranu, a także z Azerbejdżanu, Uzbekistanu czy Kirgistanu. Czynna do 24 sierpnia.
Są to kraje niemal w całości muzułmańskie, stąd też sztuka, jak i całe życie większości mieszkańców tych terenów zdominowane są przez islam. W kulturze islamu szczególną rolę odgrywają kobierce. Tradycjaich wytwarzania jest bardzo stara, świadczą o tym miniatury z przedstawieniami wnętrz mieszkalnych z początku XV wieku. Były one i są nadal najważniejszym przedmiotem w domu - przedmiotem codziennego użytku i pierwszej potrzeby. Na dywanie wykonuje się większość domowych robót, odpoczywa i spożywa posiłki, a także modli. Ponadto jest on łatwym i wygodnym przedmiotem w transporcie, co było szczególnie ważne dla często przemieszczających się nomadów.
Na ekspozycji zobaczyć można przykłady sztuki kobierniczej z różnych ośrodków kobierniczych regionu, z charakterystycznym dla poszczególnych ośrodków wzornictwem i kolorystyką, a także symboliką. Wśród nich znajdują się dywany, torby juczne i poduchy dywanowe z motywami roślinnymi i geometrycznymi oraz łączonymi, z wzorami palmet, rozet, cyprysów, gwiazd oraz innych stylizowanych figur roślinno-geometrycznych.
Szczególnym rodzajem kobierców, prezentowanych na wystawie, są dywany modlitewne, które wyróżniają się specjalnym wzorem niszy mihrabu wskazującym kierunek Mekki. Ich właścicielami byli i są mężczyźni, którzy jako prawowici muzułmanie mają obowiązek pięciokrotnego odmawiania codziennych modlitw. Wszystkie kobierce charakteryzują się bogatym rysunkiem wzoru, a także doskonałą jakością wykonania i użyciem naturalnych barwników. Te cechy sprawiły, że były cenione nie tylko przez miejscowych, ale także zagranicznych odbiorców. Już w XVIII i XIX wieku rozprowadzano je masowo na obszary całej Azji i Europy.
Wielkim kunsztem odznaczają się elementy stroju pochodzące z terenów Afganistanu i Pakistanu. Znajdziemy tu przepięknie haftowane szale kobiece, koszule i kamizele męskie, czapeczki z haftem lusterkowym charakterystyczne dla kobiet i mężczyzn Beludżystanu pakistańskiego i afgańskiego, a także przepięknie haftowane złotym i srebrnym sztychem pantofle kobiece.
Podziwiać możemy również przepiękną biżuterię afgańską z ośrodków w Kabulu, Ghazni, Mazar-i-Szarif. Są to różnego rodzaju zawieszki, naszyjniki, kolczyki, pojemniki na amulety, srebrne, pozłacane, zdobione szlachetnymi kamieniami i różnymi technikami. Taka biżuteria i przybory do zabiegów kosmetycznych to część posagu każdej dziewczyny.
Część ekspozycji poświęcona jest różnorodnym wyrobom metalowym, które są bardzo charakterystycznymi przykładami rzemiosła artystycznego krajów Środkowego Wschodu. Są to naczynia o wysokim poziomie artystycznym pochodzące w przeważającej większości z XIX wieku, ze znanych ośrodków, głównie afgańskich, ale także z Pakistanu i Uzbekistanu. Zaprezentowano tu piękne dzbany na wodę, czajniki i czajniczki, zamykane naczynia-skarbczyki służące jako pojemniki na biżuterię lub podręczne kasy kupców, tace, kubki, czy ozdobne kaganki. Wszystkie z miedzi pobielanej cyną, ze skomplikowanymi wzorami geometryczno-roślinnymi, wykonanymi różnymi technikami: rytowaniem, giloszowaniem, repusowaniem czy zastosowaniem kolorowych emalii. W większości naczynia tego typu należą już do przeszłości. Dawniej były one chlubą gospodarza, świadczyły o jego bogactwie i zamożności. Jako bardziej prestiżowe, ustawiano je w widocznym miejscu w reprezentacyjnej części domu.
Na uwagę zasługują również pokazywane na wystawie przykłady ozdobnej ceramiki z Multanu w Pakistanie oraz przepiękne wyroby z błękitnego szkła ze słynnego ośrodka w Heracie.
Autorką wystawy jest Eleonora Tenerowicz z Muzeum Etnograficznego w Krakowie.
(Źródło: materiały nadesłane)
>www.muzeum.bedzin.pl 
